พระราชกรณียกิจด้านวิศวกรรมการสื่อสาร


         พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงสนพระราชหฤทัยการสื่อสารด้วยวิทยุอย่างจริงจังใน พ.ศ. ๒๕๑๑ และได้ทรงศึกษาหาความรู้ด้วยพระองค์เอง โดยทรงไต่ถามผู้มีความรู้ด้านนี้และทรงทดลองอุปกรณ์วิทยุต่าง ๆ พร้อม ๆ กันไป เริ่มต้นจากเครื่องรับส่งวิทยุแบบกระเป๋าหิ้ว เอฟ. เอ็ม.-๕ ซึ่งกองการสื่อสารตำรวจได้ทูลเกล้าฯ ถวายให้ทรงใช้รวม ๒ เครื่อง พร้อมด้วยสมุดประมวลสัญญาณประจำพระองค์ เพื่อการติดต่อทางวิทยุ พระองค์ได้ทรงซ่อมและปรับแต่งเครื่องวิทยุนี้ด้วยพระองค์เอง ทรงทดลองและพระราชทานกระแสพระราชดำริเกี่ยวกับสายส่งสัญญาณและสายอากาศวิทยุแบบต่าง ๆ ที่มีประสิทธิภาพสูงให้ผู้ที่เกี่ยวข้องรับไปพิจารณาศึกษาทางด้านวิชาการและทดลองทำขึ้นใช้งาน ผลจากนี้ทำให้มีการปรับปรุงระบบสื่อสารของทางราชการจนได้สมรรถนะสูง นอกจากนี้ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวยังทรงทดลองรับส่งวิทยุทางไกลระหว่างกรุงเทพฯ กับหัวหิน ทรงสังเกตปรากฏการณ์ต่าง ๆ ในระบบสื่อสารที่มีผลเสียต่อการรับส่งวิทยุ เช่น การจางหายของสัญญาณวิทยุ และการรบกวนกันระหว่างคลื่นจากสายอากาศที่อยู่ใกล้กัน เป็นผลให้มีการปรับปรุงแก้ไขจนระบบสื่อสารของทางราชการสามารถใช้งานได้ผลดีกว่าเดิม
         

          ในระยะเริ่มแรกที่มีการสื่อสารทางวิทยุระหว่างหน่วยงานของทางราชการนั้น การประสานงานกันยังไม่ดีพอเพราะประสิทธิภาพในการสื่อสารยังต่ำอยู่ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวได้มีพระราชดำริถึงข้อบกพร่องนี้ ทางกรมตำรวจจึงได้ดำเนินการแก้ไขโดยจัดตั้งศูนย์ปฏิบัติการสื่อสารร่วมชื่อ “ศูนย์ลานนา” ขึ้น ให้ทหาร ตำรวจ และพลเรือนทุกหน่วยเหล่าที่ปฏิบัติหน้าที่ถวายการอารักขา ได้ใช้ความถี่ในการรับส่งวิทยุร่วมกันในข่ายสื่อสารเดียวกัน เป็นผลให้มีการประสานงานกันดีขึ้นและติดต่อสื่อสารกันสะดวกขึ้น

 

          พระราชดำริอีกประการหนึ่ง ที่ได้พระราชทานให้ผู้ที่เกี่ยวข้องนำไปพิจารณาดำเนินการก็คือ ทำอย่างไรจึงจะสามารถติดต่อสื่อสารกันระหว่างจุดที่อยู่ห่างไกลกันมาก ๆ เช่น เชียงใหม่กับกรุงเทพฯ ได้โดยใช้เครื่องรับส่งวิทยุขนาดเล็กแบบถือติดตัว พระราชดำรินี้ได้เป็นแรงผลักดันให้มีการจัดตั้งระบบวิทยุถ่ายทอดผ่านข่ายโทรคมนาคมขององค์การโทรศัพท์แห่งประเทศไทยขึ้น โดยมีสถานีถ่ายทอดที่เชียงใหม่และกรุงเทพฯ แห่งละ ๑ สถานี ซึ่งก็นับเป็นผลสำเร็จประการหนึ่งในการพัฒนาระบบสื่อสารของประเทศ และช่วยให้พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวทรงมีความสะดวกในการบำเพ็ญพระราชกรณียกิจ เพราะสามารถติดต่อสื่อสารจากที่ห่างไกลได้โดยใช้เพียงเครื่องรับส่งวิทยุขนาดเล็ก